Szlak latarnii gazowych na Sadybie

Znajdujecie się Państwo na początku ścieżki spacerowej, nazwanej „Szlakiem latarni gazowych na Sadybie”. Tu właśnie, na ulicy Jodłowej, w latach 30. XX w. ustawiono pierwsze latarnie gazowe na osiedlu Miasto-Ogród Sadyba.

Tu również w 2008 roku rozpoczął się niezwykły projekt rewitalizacji oświetlenia gazowego na Sadybie, w efekcie którego przywrócono przedwojenny sznyt kilkudziesięciu oryginalnym latarniom, a wiele nowych o tym samym kształcie dostawiono (szerzej o projekcie na dalszych planszach). W ślad za kompleksową modernizacją latarni gazowych nastąpiła stopniowa wymiana latarni elektrycznych na takie, które wyglądem niczym nie różnią się od gazowych. W efekcie mamy dziś na Sadybie setki latarni wykonanych według jednolitego wzoru z 1856 r., z których tylko część (choć znaczna i najliczniejsza w Warszawie) to oryginalne latarnie gazowe z lat 30., reszta to współczesne repliki lamp gazowych i lampy elektryczne. Niniejszy „Szlak latarni gazowych na Sadybie” poprowadzi Państwa przez ulice Miasta-Ogrodu Sadyba, na których stoją latarnie gazowe i ich repliki. Poznacie Państwo historię tych latarni, nauczycie się, jak odróżnić poszczególne ich typy. Oświetlenie, choć ważne, jest jednak tylko uzupełnieniem klimatu osiedla – stąd poza opowieściami o latarniach dowiecie się Państwo również o tym, co stanowiło podstawę tego przedwojennego przedmieścia – o mijanych starych domach oraz o ludziach, którzy w nich mieszkali. zwiedzania. ochrona zabytków), Marek Barszcz i Jarosław Zieliński (latarnie gazowe). Organizatorzy serdecznie dziękują również mieszkańcom Sadyby za użyczenie zdjęć z ich prywatnych archiwów.

Towarzystwo Miasto-Ogród Sadyba

1 - ul. Jodłowa - Oświetlenie gazowe w Warszawie

Kilkadziesiąt latarni stojących na Sadybie łączy ten sam kształt. Wszystkie wykonane są na wzór warszawskich latarni gazowych z 1856 r.

2 - ul. Jodłowa - Powolny upadek oświetlenia gazowego w Warszawie

I wojna światowa przyniosła przełom w rozwoju oświetlenia gazowego w Warszawie. W 1919 r. doszło do konfliktu pomiędzy władzami Warszawy a Towarzystwem Dessauskim oskarżanym o reprezentację interesów niemieckich.

3 - ul. Jodłowa - Projekt rewitalizacji latarni gazowych na Sadybie

Po wielu dekadach degradacji, oświetlenie gazowe na Sadybie wróciło do łask w 2008 r. Wtedy to rozpoczął się niezwykły projekt rewitalizacji.

4 - ul. Jodłowa - Projekt rewitalizacji latarni gazowych – Etap 1

Pierwszy etap rewitalizacji oświetlenia gazowego na Sadybie rozpoczął się właśnie tu – na ul. Jodłowej.

6 - ul. Jodłowa - Eksperymentalne domy spółdzielni Prefabrykacja

Znakomitą kontynuacją przedwojennej zabudowy w stylu miasta ogrodu były po wojnie piętrowe domy z ogrodami, budowane na małych działkach przez Spółdzielnię Mieszkaniowo- Budowlaną „Prefabrykacja” (1953-1967).

7 - ul. Jodłowa- Najstarszy zabytek Miasta Ogrodu Sadyba

Choć otoczony drewnianymi domkami osiedla Prefabrykacja z lat 1950., dom przy ul. Jodłowej 6 do nich nie należy.

8 - ul. Jodłowa - Dwa style: Dworek polski i funkcjonalizm

Przedwojenna zabudowa Miasta Ogrodu Sadyba dzieli się na dwa okresy i dwa style architektoniczne.

9 - Skwer Starszych Panów (1/2)

Skwer Starszych Panów nie zawsze był publicznym zieleńcem. Pierwotnie, przed 2. wojną światową w jego miejscu stał dom z pięknym ogrodem.

10 - Skwer Starszych Panów (2/2)

28 maja 2009 roku Rada Miasta Warszawy, na wniosek Towarzystwa Miasto Ogród Sadyba, jednogłośnie przemianowała bezimienny zieleniec na Skwer Starszych Panów.

11 - ul. Kąkolewska - Projekt rewitalizacji latarni gazowych – Etap 2

Jeszcze przed zainstalowaniem 12 replik latarni gazowych na Skwerze Starszych Panów (w 2010 r.) , w 2010 roku miał miejsce 2. etap rewitalizacji oświetlenia gazowego na osiedlu.

12 - ul. Kąkolewska - Projekt rewitalizacji latarni gazowych – Etap 3

3. etap rewitalizacji oświetlenia gazowego na Sadybie polegał na instalacji 12 replik latarni gazowych z 1856 r. na tonącym dotąd w ciemnościach Skwerze Starszych Panów.

13 - ul. Goraszewska - Zatarte ślady historii

Ulica Goraszewska, główna ulica przedwojennego Miasta Ogrodu Czerniaków, wywodzi swą nazwę od nieruchomości Goraszew, przyłączonej do osiedla na początku lat 1920.

14 - ul. Godebskiego - Karol Siciński-architekt z Sadyby

Karol Siciński (1884-1965) zajmuje poczesne miejsce w historii polskiej architektury jako architekt odpowiedzialny za odbudowę Kazimierza Dolnego w okresie międzywojennym i powojennym.

15 - ul. Goraszewska - Towarzystwo do brydża

Kim byli i jak żyli przedwojenni mieszkańcy ulicy Goraszewskiej? Częściowej odpowiedzi dostarcza Irena Horoszkiewicz, córka państwa Królikowskich, którzy w końcu lat 1920. zbudowali znakomicie zachowany do dziś dworek z przeszkloną werandą na ul. Goraszewskiej 24 (na tyłach domu nr 25).

16 - ul. Waszkowskiego Kotlewscy - Z otwartym sercem

Historia Miasta Ogrodu Czerniaków ma również swój ważny rozdział polsko-żydowski.

17 - ul. Zielona - Uwaga na ciuchcię!

Peryferyjna Sadyba była przed wojną oazą spokoju i bezpieczeństwa. Tylko w małym stopniu zagrażał mieszkańcom ruch uliczny.

18 - ul. Orężna – „czarne drogi”, handel i latarnie gazowe

Wchodzimy do młodszej, zachodniej części Miasta Ogrodu Czerniaków. Do części zwanej potocznie przez przedwojennych mieszkańców „czarnymi drogami”.

19 - ul. Klarysewska / róg ul. Orężnej - Klarysewska-zapomniana arteria i nowe podejście do domu z ogrodem

Trudno to sobie dziś wyobrazić, ale w rysunkach projektantów Miasta Ogrodu Czerniaków z 1921 r., utrzymanych jeszcze na miejskich planach zabudowy z 1939 r., pobliska przecznica Klarysewska miała pełnić rolę wylotowej arterii komunikacyjnej, porównywalnej z ul. Powsińską i Drogą Królewską/Aleją…

20 - ul. Zdrojowa / róg ul. Orężnej - Promenada na Zdrojowej

W przeciwieństwie do Klarysewskiej, która była pierwotnie planowana przelotowa i reprezentacyjna, a nigdy się nią nie stałą.

21 - ul. Orężna - Odbudowa i budowa po 1945 roku

Zachowane plany i mapy pozwalają policzyć, że przy ul. Podhalańskiej (i do niej poprzecznych) na 70 wydzielonych nieruchomości po roku 1945 zabudowanych było 14 domów po stronie nieparzystej i 8 po stronie parzystej.

22 - ul. Orężna - Eksperymentalna Kolonia Domów Atrialnych

Do niecodziennych w skali Warszawy eksperymentów należy zespół domów atrialnych zrealizowany przez SBM “Współzawodnictwo Pracy” pracowników Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (przy Okrężnej między Zdrojową i Zelwerowicza).

23 - ul. Zelwerowicza - Aktorskim tropem: od Kochanowicza do Waltera

Po wschodniej stronie Sadyby mijaliśmy na szlaku dom aktora teatralnego, Jana Kochanowicza.

24 - ul. Truskawiecka - Szlachetne wille i komuny hippisów

Gdybyśmy chcieli jeszcze bardziej zboczyć ze szlaku, moglibyśmy dojść do kilku ciekawych miejsc.

25 - ul. Truskawiecka - Sadyba w świetle jupiterów

Zachodnia Sadyba często stanowi plan zdjęciowy dla filmów i seriali telewizyjnych.

26 - ul. Truskawiecka - Końcowa plansza

Tak kończy się ścieżka spacerowa pt. “Szlak latarnii gazowych na sadybie”. Dziękujemy za wspólną podróż przez kilkadziesiąt lat lokalnej historii.

Zostań członkiem Towarzystwa Miasto Ogród Sadyba